Nowelizacja ustawy 10H: Zielone światło dla repoweringu i nowe limity odległości

Polska energetyka wiatrowa stoi u progu wielkich zmian. Najnowszy projekt nowelizacji tzw. ustawy odległościowej (10H) kładzie szczególny nacisk na repowering, czyli modernizację wysłużonych turbin, oraz wprowadza nowe wytyczne dotyczące lokalizacji wiatraków względem dróg i terenów wojskowych. Projekt, nad którym pracował resort klimatu pod wodzą Pauliny Hennig-Kloski, ma być kluczowym impulsem dla lądowej energetyki wiatrowej w 2026 roku.

Repowering: Drugie życie polskich farm wiatrowych

Jednym z najważniejszych filarów nowej ustawy jest ułatwienie procedur związanych z repoweringiem. Polega on na zastąpieniu starych, mało wydajnych jednostek nowoczesnymi turbinami o znacznie większej mocy. Biorąc pod uwagę, że pierwsze wiatraki w Polsce stawiano blisko dwie dekady temu, ich potencjał produkcyjny jest dziś wielokrotnie niższy od standardów rynkowych.

Co zmieni się w procedurach modernizacyjnych?

• Uproszczone planowanie: Pod określonymi warunkami inwestorzy będą mogli przeprowadzić wymianę turbin na podstawie dotychczasowych planów miejscowych (MPZP).
• Szybsza ścieżka środowiskowa: Projekt przewiduje sytuacje, w których repowering nie będzie wymagał uzyskania nowej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
• Bonusy przyłączeniowe: Resort klimatu zaproponował preferencyjne warunki wpinania zmodernizowanych farm do sieci, w tym niższe opłaty przyłączeniowe, zwolnienie z zaliczek oraz priorytetowe terminy wydawania warunków przyłączenia.

Bezpieczeństwo i drogi: Nowe zasady odległościowe

Nowelizacja precyzuje również zasady sąsiedztwa turbin z infrastrukturą krytyczną. Wprowadzenie jasnych reguł ma wyeliminować dotychczasowe wątpliwości interpretacyjne i zwiększyć bezpieczeństwo.

Kluczowe zmiany w lokalizacji:

• Odległość od dróg krajowych: Przyjęto zasadę 1H, co oznacza, że wiatrak musi stać od drogi w odległości odpowiadającej jego całkowitej wysokości (wraz z uniesioną łopatą). Przewidziano jednak system odstępstw od tej reguły wypracowany z Ministerstwem Infrastruktury.
• Ochrona lotnictwa wojskowego: Zgodnie z postulatami MON, w projekcie znalazł się zakaz budowy farm wiatrowych w przestrzeniach powietrznych wykorzystywanych przez wojsko (strefy MCTR i MRT).

Spółdzielnie energetyczne: Uproszczenia zamiast ekspansji miejskiej

W toku uzgodnień międzyresortowych zapadła decyzja o wyłączeniu z nowelizacji ustawy 10H zapisu o rozszerzeniu działania spółdzielni energetycznych na obszary miejskie. Ten postulat trafił do osobnego projektu rządowego (UD162).

Zamiast ekspansji terytorialnej, projekt 10H skupia się na redukcji biurokracji. Zaproponowano zniesienie obowiązku składania corocznych sprawozdań do Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR), co ma odciążyć administracyjnie lokalne wspólnoty energetyczne.

Co dalej z projektem? Harmonogram legislacyjny

Zaktualizowany projekt nowelizacji ma trafić pod obrady Stałego Komitetu Rady Ministrów pod koniec lutego 2026 roku. Po uzyskaniu akceptacji tego organu, dokument zostanie skierowany do Rady Ministrów, a następnie do prac w Parlamencie.

Przełom dla lądowej energetyki wiatrowej

Nowelizacja ustawy 10H to coś więcej niż tylko zmiana odległości. To próba systemowego podejścia do modernizacji już istniejących zasobów energetycznych. Ułatwienia w repoweringu mogą sprawić, że polskie pola wiatrowe staną się znacznie wydajniejsze bez zajmowania nowych, kontrowersyjnych terenów. W połączeniu z jasnymi zasadami odległości od dróg i obiektów wojskowych, nowe prawo ma szansę zakończyć wieloletni impas inwestycyjny w branży wiatrowej.